Diabetes mellitus

สถานะล่าสุด: เผยแพร่แล้ว
คำศัพท์: Diabetes mellitus
ศัพท์บัญญัติ:
อักษรย่อ:
ความหมาย: โรคเบาหวาน
รายละเอียด:

โรคเบาหวาน (Diabetes mellitus) เป็นโรคที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงผิดปกติ มีสาเหตุมาจากตับอ่อนผลิตอินซูลินได้น้อยหรือไม่ได้เลยหรือมีอินซูลินเพียงพอแต่ร่างกายไม่สามารถใช้อินซูลินในการควบคุมระดับน้ำตาล

โรคเบาหวานที่พบบ่อยมี 2 ชนิด คือ โรคเบาหวานชนิดที่ 1 และโรคเบาหวานชนิดที่ 2
1. โรคเบาหวานชนิดที่ 1 เป็นโรคเบาหวานที่เกิดจากตับอ่อนถูกทำลายจึงไม่สามารถผลิตอินซูลินได้หรือผลิตได้น้อย มักพบในเด็กและผู้ที่มีอายุน้อย จำเป็นต้องรักษาโดยใช้ยาฉีดอินซูลินตั้งแต่แรกเริ่มและตลอดไป
2. โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคเบาหวานที่เกิดจากร่างกายไม่สามารถใช้อินซูลินที่มีเพียงพอในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดหรือตับอ่อนผลิตอินซูลินได้น้อย มักพบในผู้ใหญ่ ผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดนี้ส่วนหนึ่งจะสามารถควบคุมโรคได้โดยการรับประทานอาหารอย่างถูกต้องเหมาะสมและการออกกำลังกายโดยไม่จำเป็นต้องใช้ยา แต่ถ้าไม่สามารถควบคุมโรคได้ต้องรับประทานยาร่วมด้วย มีผู้ที่เป็นโรคเบาหวานชนิดนี้ส่วนหนึ่งเป็นมานานแล้วอาจดื้อยาดังนั้นจำเป็นต้องรักษาด้วยยาฉีดอินซูลิน
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคเบาหวานที่พบบ่อยที่สุดในคนทั่วโลกและในคนไทย

การตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดเพื่อบ่งชี้โรคเบาหวานที่เป็นมาตรฐานมี 3 แบบ คือ
1. ตรวจระดับน้ำตาลตอนเช้าหลังงดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง
2. ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดเวลาใดก็ได้
3. ตรวจระดับน้ำตาลในเลือด 2 ชั่วโมงหลังจากดื่มสารละลายกลูโคส 75 กรัม

อาการของคนเป็นโรคเบาหวานที่สามารถสังเกตได้คือ ดื่มน้ำมาก ปัสสาวะบ่อย อ่อนเพลีย น้ำหนักตัวลดลงโดยที่ยังรับประทานอาหารตามปกติ ตามัว ปลายมือปลายเท้าชา เป็นแผลแล้วหายยาก อย่างไรก็ตามผู้เป็นโรคเบาหวานจำนวนไม่น้อยมักไม่มีอาการผิดปกติใดๆ แสดงให้เห็น

ผู้ที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานมีลักษณะ เช่น อายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป อ้วนหรืออ้วนลงพุง มีคนในครอบครัวเป็นโรคเบาหวาน มีความดันโลหิตสูง มีระดับไขมันในเลือดผิดปกติ มีประวัติเป็นโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ คลอดบุตรที่มีน้ำหนักแรกเกิดเกิน 4 กิโลกรัม ตั้งครรภ์ผิดปกติ มีประวัติโรคหลอดเลือดแดงตีบตัน

วิธีการป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคเบาหวานมีดังนี้
1. ออกกำลังกายและเคลื่อนไหวร่างกายอย่างเหมาะสม
2. รับประทานอาหารที่มีคุณภาพและถูกสุขลักษณะ
3. ไม่สูบบุหรี่หรืออยู่ในที่ที่มีควันบุหรี่

การตรวจสุขภาพของผู้ที่เป็นโรคเบาหวานประกอบด้วย การซักถามอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจเท้าอย่างละเอียด การตรวจตา การตรวจปัสสาวะ การตรวจหาระดับไขมันในเลือด การตรวจการทำงานของไต

การที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานานมีผลให้อวัยวะและเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกายมีการทำงานที่ผิดปกติ เช่น
- โรคเบาหวานที่จอประสาทตา มีผลให้สายตาเสียหรือตาบอดหากมีอาการรุนแรง
- โรคเบาหวานที่ไต ทำให้ไตเสื่อม มีอาการบวม ซีด อ่อนเพลีย สุดท้ายไตจะวายและเสียชีวิต
- หลอดเลือดแดงตีบตัน หากหลอดเลือดแดงตีบตันที่หัวใจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและมีโอกาสหัวใจวาย หากหลอดเลือดแดงตีบตันที่สมองทำให้เกิดอัมพฤกษ์หรืออัมพาตได้ หากหลอดเลือดแดงตีบตันที่ขาทำให้มีอาการปวดน่องเวลาเดิน ปลายเท้าเย็น ถ้าอุดตันจะทำให้นิ้วเท้าแห้งดำ หากติดเชื้อแทรกซ้อนทำให้นิ้วเน่าดำ อาจต้องตัดนิ้วหรือเท้าหรือขา
โรคแทรกซ้อนที่เกิดจากการที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานานเหล่านี้สามารถป้องกันหรือชะลอการเกิดได้โดยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ใกล้เคียงปกติหรือเป็นปกติ นอกจากนี้ควบคุมภาวะความดันโลหิตสูงและระดับไขมันในเลือดผิดปกติอย่างเคร่งครัด

แหล่งข้อมูล
วรรณี นิธิยานันท์. (2553). โรคเบาหวาน. ในสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (เล่มที่ 35, หน้า 242-269). กรุงเทพฯ : โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว.

เอกสารแหล่งที่มา: ไม่ระบุ
กลุ่ม: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี